System selektywnej zbiórki odpadów w Polsce opiera się na rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2017 roku (Dz.U. 2017 poz. 2377), które ujednoliciło kolory i oznaczenia pojemników na terenie całego kraju. Rozporządzenie weszło w życie w 2018 roku; niektóre gminy miały czas na dostosowanie do 2021 roku.
Obowiązek segregacji odpadów komunalnych dotyczy wszystkich właścicieli nieruchomości w Polsce. Za oddawanie odpadów zmieszanych (niesegregowanych) gminy mogą nakładać wyższe opłaty — przepisy dopuszczają stawkę nawet czterokrotnie wyższą niż dla odpadów segregowanych.
Pięć frakcji i ich kolory
Obowiązujący system przewiduje pięć podstawowych frakcji odpadów:
Pojemnik niebieski — papier
Wrzucamy: gazety, katalogi, zeszyty, kartony, pudełka (złożone), tekturę, papierowe torby, opakowania kartonowe po mleku i sokach (Tetra Pak — po wypłukaniu).
Nie wrzucamy: papieru zatłuszczonego, brudnych serwetek, paragonów termicznych, tapet, papieru woskowanego i laminowanego.
Pojemnik żółty — metale i tworzywa sztuczne
Wrzucamy: butelki PET (zgniecione), butelki po kosmetykach, opakowania po produktach spożywczych, folie i woreczki plastikowe, puszki aluminiowe i stalowe, pojemniki na żywność.
Nie wrzucamy: opakowań z resztkami żywności (opakowania opłukujemy), styropianu budowlanego, sprzętu AGD, zabawek.
Pojemnik zielony — szkło
Wrzucamy: butelki i słoiki szklane (po wypłukaniu, bez metalowych zakrętek), szkło bezbarwne i kolorowe.
Nie wrzucamy: szkła okiennego (hartowanego), ceramiki, porcelany, luster, żarówek, szkła żaroodpornego (np. naczynia Pyrex), szkła z folią lub ramkami.
Uwaga: zakrętki do pojemnika żółtego
Metalowe zakrętki ze słoików i butelek szklanych wrzucamy do pojemnika żółtego (metale i tworzywa sztuczne), nie do zielonego. Plastikowe zakrętki od butelek PET — do żółtego razem z butelką.
Pojemnik brązowy — bioodpady
Wrzucamy: resztki warzyw i owoców (w tym pestki i łupiny), fusy z kawy i herbaty, papierowe filtry do kawy, skorupki jaj, ścięte kwiaty, liście i gałązki z ogródka.
Nie wrzucamy: mięsa i ryb, nabiału i wyrobów mlecznych, odchodów zwierząt, odpadów zmieszanych.
Pojemnik czarny lub szary — odpady zmieszane (resztkowe)
Trafiają tu odpady, których nie można przyporządkować do żadnej z powyższych kategorii: zużyte chusteczki higieniczne, jednorazowe pieluchy, papier zatłuszczony, styropian (z opakowań produktów spożywczych), ceramika.
Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK)
PSZOK to wyznaczone przez gminę miejsce, gdzie można nieodpłatnie oddać odpady, które nie należą do podstawowych pięciu frakcji ani nie są odbierane przez standardową zbiórkę. Każda gmina ma obowiązek prowadzić co najmniej jeden PSZOK.
Do PSZOK-u można oddać:
- zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (AGD, RTV, komputery)
- meble i inne odpady gabarytowe
- odpady niebezpieczne: farby, lakiery, chemikalia, oleje silnikowe, baterie, akumulatory
- leki (część aptek prowadzi oddzielne pojemniki na przeterminowane leki)
- opony samochodowe (do określonego limitu na rok)
- gruz budowlany (do określonego limitu)
Lokalizację i godziny otwarcia PSZOK-u można znaleźć na stronie urzędu gminy lub w BIP-ie danej jednostki samorządowej.
Oznaczenia na opakowaniach
Symbole na opakowaniach ułatwiają segregację, ale bywają mylące. Symbol „pętla Möbiusa" (trzy strzałki tworzące trójkąt) oznacza, że opakowanie nadaje się do recyklingu — nie jest to jednak gwarancja, że zostanie przetworzone w każdej gminie.
Cyfry wewnątrz symbolu (1–7) określają rodzaj tworzywa:
- 1 — PET (butelki po napojach): żółty pojemnik
- 2 — HDPE (pojemniki na detergenty, kanistry): żółty pojemnik
- 4 — LDPE (folie, woreczki): żółty pojemnik
- 5 — PP (pojemniki na jogurt, zakrętki): żółty pojemnik
- 6 — PS (styropian z opakowań żywności): odpady zmieszane w większości gmin
- 7 — inne (kompozyty, wielowarstwowe): zależy od gminy
Gdzie sprawdzić lokalne zasady
Szczegółowe zasady segregacji mogą się nieznacznie różnić między gminami. Wiarygodne źródła to: